Wyścig zbrojeń
Zaczął się okres wzmożonego wyścigu zbrojeń' rozpętanego przez mocarstwa zachodnie, przeciwko swojemu głównemu sojusznikowi z okresu drugiej wojny światowej — ZSRR i krajom demokracji ludowej. Zimna wojna weszła w okres przygotowywania gorącej wojny. Utworzenie NATO gwałtownie zaostrzyło stosunki międzynarodowe, wniosło do nich na długie lata elementy nieufności i zagrożenia. W tej sytuacji najżywotniejsze interesy państw i narodów wspólnoty socjalistycznej wymagały zwarcia koalicyjnych szeregów, wzmocnienia istniejących już i sprawdzonych dwustronnych układów i porozumień wyższą ich formą — układem wielostronnym, zapewniającym ściślejszą koordynację polityki zagranicznej. 14 maja 1955 r. w Warszawie podpisano taki układ, któremu nadano nazwę Układu Warszawskiego. Powołanie Układu Warszawskiego stanowiło zgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych akt samoobrony państw socjalistycznych przed grożącą im i światu agresją imperialistyczną. Przypomnijmy, że powstał on w sześć lat po utworzeniu Paktu Północnoatlantyckiego.
Walka o pokój
Następujące w miarę upływu lat zmiany w świecie, a przede wszystkim konsekwentna walka o pokój prowadzona przez państwa socjalistyczne, w której niemały udział ma Polska, wpływały na wzrost sprzeczności interesów między państwami NATO. Najjaskrawszym ich świadectwem była postawa Francji. W lutym 1966 r. prezydent de Gaulle oświadczył, iż sytuacja w świecie i NATO zmieniła się od 1949 r. do tego stopnia, że struktura organizacyjna paktu, a szczególnie jego integracja wojskowa, nie odpowiada nowym warunkom, l lipca 1966 r. Francja wycofuje swoje wojska oddane pod dowództwo NATO oraz oficerów ze zintegrowanych organów NATO. We wrześniu 1974 r. Grecja podjęła decyzję o wycofaniu się ze struktury wojskowej NATO. Stało się to w wyniku konfliktu pomiędzy Turcją i Grecją w sprawie Cypru. Minister spraw zagranicznych Grecji oświadczył, że organizacja NATO okazała się niezdolna do zapobieżenia konfliktowi między dwoma swymi członkami, dowodząc tym samym, że jest organizacją, która nie zdała egzaminu.
Pakt północno-atlantycki
Pakt Północnoatlantycki zajmuje czołowe miejsce w systemie zamkniętych wojskowo-politycznych sojuszów, montowanych przeciw Związkowi Radzieckiemu od razu po zakończeniu drugiej wojny światowej. Cechą charakterystyczną NATO jest to, że poza Japonią skupia on wszystkie największe państwa imperialistyczne. Inicjatorami i założycielami NATO są Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Naczelnym organem NATO, ustalającym ogólny kierunek działania w sprawach politycznych i wojskowych, jest Rada Ministerialna, w skład której wchodzą ministrowie spraw zagranicznych, obrony i finansów lub ich pełnomocnicy ze wszystkich państw członkowskich paktu. Rada Ministerialna jest organem niestałym. Zbiera się przeważnie dwa razy w roku. Organem kierującym pracami paktu w przerwach między sesjami Rady Ministerialnej jest rada Stałych Przedstawicieli w randze wiceministrów lub ambasadorów. Organem stałym jest Sekretariat Międzynarodowy z sekretarzem generalnym NATO na czele. Organem decydującym w sprawach wojskowych jest Komitet Planowania Obrony NATO. Bieżącymi sprawami wojskowymi kieruje Komitet Wojskowy, w skład którego wchodzą szefowie sztabów generalnych państw członkowskich. Komitetowi Wojskowemu poprzez Międzynarodowy Sztab Wojskowy podlega m. in. Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Zbrojnych w Europie. Dowództwo to jest zwierzchnim organem wojskowym sił zbrojnych w Europie, wydzielonych do NATO.