Wybór: prześladowanie lub asymilacja
Dobrą dla Żydów sytuację zmieniła niepomyślna wojna z Napoleonem, który chciał zdobyć przychylność Żydów. A jednak po zawarciu pokoju tylżyckiego w październiku 1807 roku, car nakazał akcję przesiedleńczą. Żydów wysiedlono pod eskortą wojska, a w miastach lądowali oni na bruku. Nakaz z grudnia 1808 roku wstrzymał jednak akcję, a komitet zajął się przeglądem rozporządzeń statusu. Jego raport przedłożony carowi brał pod uwagę opinie szlachty zagrożonej gospodarczo. W raporcie stwierdzono, że dopóki właściciele ziemscy będą uparcie trzymać się dotychczasowego systemu gospodarki, dopóty sytuacja na wsi się nie zmieni. Ponadto w raporcie zauważono, ze Żydzi zajmują się handlem i dostarczaniem chłopom niezbędnych artykułów, dlatego spełniają pożyteczna funkcje w wymiarze towarowej. Z tych, więc względów komitet uznał, że Żydów czekał wybór: prześladowania lub asymilacja. W królestwie Polskim prawa obywatelskie Żydów były zawieszone, lecz można było wykupić za pomocą dodatkowego podatku.
Bomba Hryniewieckiego
Chociaż śmiercionośnej bomby na Aleksandra II w roku 1881 nie rzucił lud, lecz rosyjski rewolucjonista i polski szlachcic Ignacy Hryniewiecki i choć wśród spiskowców była tylko jedna Żydówka, to na jej współbraci spadł główny zamach. Rok 1881 zaznaczył się, bowiem w Rosji falą rozruchów antyżydowskich, a syn Aleksander II zaczął przykręcać śrubę za pomocą „praw majowych”, które zakazały Żydom w całej Rosji osiedlać się na wsi. Prawa dawały administracji swobodę interpretacji. Przez 15 lat toczył się spór o wysiedlenie wdów po mężach posiadających prawo osiedlania. W drugiej połowie lat 80-tychwprowadzono formalnie „numerus clausus” w gimnazjach i na uniwersytetach zamknięto przed Żydami adwokaturę, a następnie wykluczono ich z władz samorządowych. W latach 1891-1892 wyrzucono z Moskwy rzemieślników i wysłużonych żołnierzy z rodzinami. Politykę tę podjął Mikołaj II zakazał przebywającym na urlopie żydowskim żołnierzom opuszczać strefę osiedlania. Prześladowania przyczyniły się do ogromnego bezrobocia w strefie żydowskiej.
Pogrom
Rosyjskiego słowa „pogrom” użyto po raz pierwszy po trzydniowych zamieszkach wielkanocnych w Odessie w 1871 roku, zakończonych śmiercią sześciorga Żydów. Chociaż sprzyjały im antysemickie przesady, miały one podłoże ekonomiczne. Władze pozostały bierne, bojąc się oskarżeń o sprzyjanie Żydom, a później usprawiedliwiły tę reakcję tłumu „ wyzyskiem ludności chrześcijańskiej”. Migrujące masowo do miast, wiejskie masy przenosiły przesady związane z Żydami i tradycje przemocy wobec nich. Rząd z tymi wystąpieniami nie miał, nic wspólnego, obawiał się, bowiem, wszelkiej niekontrolowanej przemocy, nawet takiej, która mogłaby być traktowana jedynie jako wsparcie w walce z siłami rewolucyjnymi. Wojsko i policja nie były przygotowane na podobne wypadki i źle działały. Nie ma też śladów organizacji zamieszek, które były konsekwencja modernizacji narodowych i religijnych antagonizmów. Nie było wówczas jeszcze zorganizowanych politycznych sił zdolnych do radykalnie antysemickich wystąpień.