Solidarna akcja
Obok obowiązku solidarnej akcji na wypadek agresji imperialistycznej najważniejszym postanowieniem Układu Warszawskiego było powołanie międzysojuszniczego organu decyzji politycznych — Doradczego Komitetu Politycznego, a także Zjednoczonych Sił Zbrojnych i ich dowództwa. Podkreślić przy tym należy, że Układ Warszawski oparty został na naturalnym, trwałym i nienaruszalnym fundamencie: na wspólnej dla wszystkich jego sygnatariuszy ideologii marksistowsko-leninowskiej, na zasadach proletariackiego internacjonalizmu, na klasowej współpracy między partiami komunistycznymi i robotniczymi, na zrodzonym w bojach z faszyzmem braterstwie broni. W ukształtowanych po II wojnie światowej nowych warunkach historycznych Układ Warszawski stanowi instytucjonalny wyraz tego sojuszu i braterstwa. Jest on polityczno-prawną formą realizacji starego i wciąż aktualnego rewolucyjnego hasła: „Proletariusze wszystkich krajów łączcie się". Jednoczy wysiłki europejskich państw socjalistycznych w imię nadrzędnego celu — zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa narodom.
Znaczenie UW dla Polski
Układ Warszawski ma szczególnie ważne znaczenie dla Polski. Nie ulega wątpliwości, że to dzięki niemu żyjemy w nie kwestionowanych granicach, w poczuciu pewności bezpieczeństwa jutra. Naród polski — nauczony doświadczeniem historycznym — wie doskonale, że należy cenić niezawodne sojusze, rozumie tę prawdę, iż podstawą bezpieczeństwa i suwerenności kraju, tym co decyduje o pozycji naszej Ojczyzny w świecie, jest związek ze wspólnotą państw socjalistycznych i nasze w niej, wypracowane codziennym trudem, miejsce. Rozumie, że w jedności ze Związkiem Radzieckim i całą socjalistyczną wspólnotą tkwi klucz do dalszego ugruntowania międzynarodowej pozycji Polski, siła naszego działania na rzecz pokoju i współpracy między państwami o różnych systemach społecznych, na rzecz wolności i postępu w świecie. Układ Warszawski jest sojuszem otwartym, to znaczy, że może do niego przystąpić każde państwo, bez względu na swój ustrój państwowy czy społeczny (mówi o tym art. 9 Układu). Pakt Północnoatlantycki i inne pakty militarne są paktami zamkniętymi. Potwierdziła w sposób znamienny tę tezę odmowa mocarstw zachodnich przyjęcia Związku Radzieckiego do paktu NATO.
Kraje uczestniczące w UW
Kraje, które podpisały Układ Warszawski, potwierdziły swe dążenie do utworzenia systemu kolektywnego bezpieczeństwa w Europie; wyraziły one gotowość szczerej współpracy w rozstrzyganiu wszystkich problemów międzynarodowych i podejmowaniu przedsięwzięć mających na celu zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa narodów oraz zaangażowaniu niezbędnych sił dla ich realizacji. Przykładem tego są konkretne propozycje rozbrojeniowe, ciągle ponawiane i aktualizowane przez ZSRR i kraje socjalistyczne, w tym również Polskę. Celem ich jest ograniczenie możliwości zastosowania broni nuklearnej i innej broni masowej zagłady, a także stopniowe redukowanie konwencjonalnych sił zbrojnych w Europie środkowej. Poważnym postępem w dziedzinie zahamowania wyścigu zbrojeń były rozmowy między Leonidem Breżniewem i Geraldem Fordem we Władywostoku w listopadzie 1974 r. m. in. w sprawie 10-letniego porozumienia, dotyczącego ograniczenia broni strategicznych. Również inicjatywa zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie wyszła od krajów wspólnoty socjalistycznej. W krystalizacji idei Konferencji w jej zrealizowanym kształcie duży wkład wniosła Polska zarówno aktywnym udziałem w pracach Doradczego Komitetu Politycznego Państw Stron Układu Warszawskiego, który wielokrotnie skupiał swą uwagę na tej sprawie, jak i wystąpieniami w tej sprawie na szerszym forum międzynarodowym.