Czaka
zaka był synem Senzangakony, wodza plemienia Zulusów w południowej Afryce, oraz Nandi, księżniczki z plemienia Langeni. Wyrzuceni przez Senzangakonę z domu i zuluskich wiosek, chłopiec i jego matka wrócili do Langeni. Tam jednak przyjęto ich bardzo niechętnie, źle ich traktowano, nie szczędząc upokorzeń, i w końcu wygnano. Znaleźli schronienie u plemienia Mtetwa. Tam Czaka stał się wojownikiem. Po śmierci Senzangakony wrócił do Zulusów już jako ich wódz. Dokonał reorganizacji armii, dzieląc ją na pułki zwane impi, złożone z nieżonatych wojowników, wyposażając ją w dzidy assegais, zmieniając taktykę walki, hartując wojsko przez długie marsze (po 80 km dziennie). Z tak wyszkoloną armią mógł toczyć zwycięskie wojny i podbijać inne plemiona. W ten sposób uczynił z Zulusów - niewiele wcześniej znaczącego ludu - najsilniejszy lud w Afryce Południowej. Kiedy Czaka został wodzem, Zulsów było niespełna 1500; w 1824 r. - po przyłączeniu podbitych plemion -jego lud liczył już 50 000 osób, armia zaś - 15 pułków. Był on jednak wodzem okrutnym. Kiedy w 1827 r. zmarła jego matka, kazał na znak żałoby zabić 7000 Zulusów, nie pozwolił też niczego siać, uprawiać ani też pić mleka przez cały rok. Został zamordowany w 1828 r. przez swojego przyrodniego brata Dingaana. Shaw George Bernard Urodził się w 1856 r. w Dublinie (Irlandia). Dramatopisarz, autor popularnych sztuk. Zmarł w 1950 r., w wieku 94 lat. W wieku 20 lat George Bernard Shaw przeniósł się z Irlandii do Londynu. Początkowo próbował pisać powieści, ale nie miały one większego powodzenia. Większe zainteresowanie wzbudzały jego artykuły prasowe, w których poruszał tematy polityczne z pozycji zagorzałego stronnika znanej socjali stycznej grupy zwanej Towarzystwem Fabian. Sukces literacki przyniosła mu sztuka W szczyglim zaułku, wystawiona w 1892 r. Atakował w niej pazernych właścicieli obskurnych kamienic czynszowych, wywołując oburzenie kamie-niczników. W następnych latach Shaw napisał wiele innych sztuk, które zyskały rozgłos i są grane do dziś. Należy do nich m.in. Święta Joanna – utwór o Joannie d'Arc, odważnej dziewczynie, która poprowadziła w średniowieczu wojska francuskie przeciw Anglikom. Największą jednak popularność zyskał Pigmalion, zwłaszcza w wersji musicalowej, granej pod tytułem My Fair Lady. Sztuki Shawa zawierają nie tylko wartką akcję, ale także świetne dialogi, błyskotliwe paradoksy, satyrę i ironię. Autor kpi w nich ze wszystkiego, co niewłaściwe lub głupie. Mary Shelley Mary Shelley była córką Mary Wollstonecraft, pisarki i feministki, oraz Williama Godwina, znanego powieściopisarza i publicysty. Mając 16 lat, uciekła do Francji z poetą Percym Bysshe Shelleyem i poślubiła go po samobójczej śmierci jego pierwszej żony w 1816 r. W wieku 19 lat opublikowała swoją pierwszą powieść - Frankenstein, pionierskie dzieło z gatunku science fic-tion o stworzeniu przez studenta medycyny ze szczątków różnych zwłok żywej istoty, która następnie - odrzucona przez ludzi - sieje zniszczenie. Mary Shelley napisała także nowele, biografie i książki podróżnicze, m.in. relację z podróży po Europie, którą odbyła z mężem po ucieczce z domu, zatytułowaną History ofa Six Weeks' Tour (1817). Po śmierci Percy'ego w 1822 r. opuściła Włochy, gdzie mieszkała od 1818 r., i wróciła do Anglii. Zredagowała i opublikowała kilka poematów Shelleya i kontynuowała własne pisarstwo. Nigdy jednak nie udało jej się powtórzyć sukcesu Frankensteina.